ازدواج - مشکلات ازدواج -  مهریه های دردسرساز

بحث عاقد به ثبت میزان مهریه رسیده بود که پدر داماد با اعتراض مختصری، فراوانی مهریه را ملاک موفقیت زندگی ندانست و بحث‌ها ادامه داشت تا اینکه عروس خانم آینده نکته‌ای را به آقا داماد تفهیم کرد که خروارها آوار را در خود داشت. عروس خانم با حرکتی فیلسوف گونه گفته بود: "به هر میزان که دوستم داری مهریه‌ام می‌کنی!!" جمله‌ای عجیب که هیچ حدو مرزی در خود نداشته است  چرا که  اگر داماد مفلوک اندکی پا عقب می‌گذاشت که مهریه سنگین است ، جواب عروس خانم از قبل آماده بود که لابد دوستم نداری؟! و اگر مرا نمی‌خواستی چرا آمده‌ای؟! داماد جوان اگر چه در ظاهر چاره‌ای جز رضایت نداشت اما در دو طرف اصلی ازدواج و حتی خانواده‌های آنها، سنگ لق شک و تردید نسبت به همدیگر کاشته شد. دامادی که چاره‌ای جز رضایت صوری نداشته است و عروسی که از همان ابتدا با بنای مهریه سنگین، شک خود را به همسر آینده مستند ساخت، شکی که همواره در دل دو طرف باقی خواهد ماند.

ازدواج در شکل صحیح خود علاوه بر اینکه یک پیوند الهی و عاطفی است، اعتماد هم هست که آن را نمی‌توان با هیچ موضوعی مالی تامین کرد و اگر اعتماد که باید ریشه در تحقیقات صحیح و به دور از احساسات آنی و زودگذر داشته باشد، شکل نگیرد و همان ابتدا شک و تردید میان دو طرف و خانواده‌های عروس وداماد پدیدار گردد؛ آن دو، افکار شکست‌پذیری را هر لحظه برای خود ردیف می‌کنند و دراین میان فراوانی سقف مهریه هیچ نقشی برای افزایش مهر و عاطفه ایفا نمی‌کند. مشکلی که در زندگانی سرد و بی‌روح و عاطفه بسیاری از زوج‌های با مهریه گزاف قابل شمارش است. 

مهریه زیاد تضمینی برای موفقیت در ازدواج نیست و معمولا به دو شکل خواهد شد یا به وضیعتی می‌رسد که دختر برای نجات جان خود مهریه را می‌بخشد و یا مهریه به اجرا گذاشته می‌شود و مرد جوان به زندان می‌افتد.
این حقیقت با آنچه درفضای غم آلود دادگاههای خانواده و طلاق خودنمایی می‌کند، همخوانی دارد که حس بی‌اعتمادی و شک و تردید را با مهریه‌های سنگین و عدم تحقیقات درباره فرد و خانواده زوج‌های جوان متولد می‌سازد و به مرور شک‌ها به یقین تبدیل می‌شوند.

گاهی در جامعه ما مطرح می‌شود که اگر مهریه سنگین اشکال دارد، چرا برای آن حکم شرعی صادر نمی‌کنند. در حالیکه باید اعتراف کرد افراد فراوانی دین و باورهای دینی را هم تا آنجا که به منافع خود نزدیک بدانند می‌پذیرند و بقیه را جدی تلقی نمی‌کنند!

 آیت‌الله مکارم شیرازی به این موضوع با صراحت اشاره کرد ه و مبالغ زیاد مهریه را خطرناک توصیف نمود .
وی با بیان اینکه مهریه سنگین سرچشمه دشمنی است افزود: امروز مهریه‌های سنگین به راحتی مورد سوء استفاده قرار می‌گیرد و به اجرا گذاشته می‌شود و اموال و دارایی‌های فرد توقیف می‌شود و همین وضعیت باعث ایجاد دشمنی‌ها خواهد شد. 

آیت‌الله مکارم شیرازی بیان نمود:

 من نمی‌گویم به سراغ مهریه خیلی سبک بروید اما از مهریه سنگین بپرهیزید که بلایی برای خانواده‌‌هاست و جوانان هنگامی که با مهریه‌های سنگین مواجه می‌شوند از ازدواج دوری می‌کنند که همین وضعیت موجب شده تا جوانان پسر و دختر مجرد بمانند.

این مرجع تقلید با تأکید بر اینکه مهریه‌های خیلی سنگین باطل است گفت: هنگامی که مهریه سنگین تعیین می‌شود می‌گویند چه کسی داده و چه کسی گرفته است؟ این بدان معنی است که چنین مهریه‌ای جدی نیست و شرعا نیز باطل است.

وی ادامه داد: گاهی افراد ارقامی برای مهریه ذکر می‌کنند که نشانه سفاهت است و سفیه نیز حرفش اعتبار ندارد و باطل است و این مهریه تبدیل به مهرالمثل می‌شود. 

البته اگر مهریه کم بدون شناخت و با هم کفو بودن دختر و پسر همراه نباشد، تفاوتی با مهریه زیاد هم نخواهد داشت. زیرا هیچ ازدواجی بدون آگاهی و شناخت قابل دوام و استحکام نخواهد بود و در این میان آنچه ویرانگر ازدواج‌ها شده این است که خانواده‌ها برای رفع مسئولیت تکمیل شناخت و تحقیقات به اصطلاح آسانترین راه را برای محکم کاری انتخاب می‌کنند و با تصور اینکه مهریه سنگین، وزنه‌ای به پای مردان محسوب می‌شود تا آنها پایبند زندگی باشند در حالیکه اگر عشق و علاقه و اعتماد وجود نداشته باشد، در ناامیدی از ادامه زندگی، تفاوتی میان زن و مرد نخواهد بود .

تعیین مهریه‌های سنگین و عدم توان پرداخت از سوی زوج یکی از مواردی است که باعث ورود زندانیان جرایم غیرعمد به زندان‌ها شده و در این رابطه باید با فرهنگ سازی و ارائه آموزش‌های لازم به جوانان از تعیین مهریه‌های سنگین و نامتعارف جلوگیری کرد.

آقای محمدصادق اکبری، دبیر ستاد ملی ازدواج جوانان هم شناخت را قوی‌ترین مؤلفه ازدواج موفق معرفی می‌کند و می‌افزاید: اگرچه عوامل متعددی در دوام و بقای ازدواج موفق اثرگذار است، اما شناخت قبل از ازدواج دختران و پسران از همدیگر و خانواده‌های هم و اتخاذ تصمیم براساس آگاهی اثرگذارتر است و صرفا مهریه سنگین را نباید رمز بقاء ازدواج تلقی کرد.

هر میزان که شناخت افزایش پیدا کند، تاکید بر اینکه خانواده‌ها و افراد از عوامل دیگری برای پایداری ازدواج استفاده کنند، کاهش خواهد یافت.

زیرساخت‌های ازدواج صرفا برعهده دختر و پسر نیست، هم خانواده‌ها و هم دولت در ایجاد این زیرساخت‌ها نقش دارند. آن بخشی که اکنون موجب نگرانی است و می‌گوئیم زیبنده جمهوری اسلامی نیست، آمارهای ازدواج‌های ناپایدار است که یکی از عوامل مهم آن سختی‌های اقتصادی است که خانواده‌ها و دولت باید نقش خود را برای کمک به جوانان ایفا کنند. دادن آگاهی‌ها به زوج‌های جوان کمک اقتصادی به آنها، راههایی که بتوانند مهارت‌های زندگی را بیاموزند، فراهم‌کردن زمینه‌هایی که وظایف همدیگر را بشناسند و...

هر میزان که شناخت افزایش پیدا کند، تاکید بر اینکه خانواده‌ها و افراد از عوامل دیگری برای پایداری ازدواج استفاده کنند، کاهش خواهد یافت.

مهریه زیاد تضمینی برای موفقیت در ازدواج نیست و معمولا به دو شکل خواهد شد یا به وضیعتی می‌رسد که دختر برای نجات جان خود مهریه را می‌بخشد و یا مهریه به اجرا گذاشته می‌شود و مرد جوان به زندان می‌افتد.

دبیر ستاد ملی ازدواج جوانان البته برخی از تعهدات متعارف را هم حق خانواده‌ها می‌داند و می‌افزاید: خانواده‌ها هم می‌بایست نسبت به همدیگر "کفو" باشند زیرا برخی از مهریه‌های سنگین ممکن است برای خانوادهایی عادی باشد اما خانواده‌ای که در موقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی در یک سطح نباشند، حتی اگر جوانان دارای مشکلاتی برای تفاهم نباشند، خانواده‌ها برای آنها مشکلات درست می‌کنند که در نهایت هم زندگی برای زوج‌ها سخت خواهد شد.

دبیر ستاد ملی ازدواج جوانان ادامه می‌دهد: مهریه‌های سنگین قطعا یکی از عوامل بالارفتن هزینه‌های ازدواج و بالارفتن سن ازدواج و حتی مجردماندن جوان‌ها شده است. آماری برای سال هشتادو هشت در کشور داریم که مهمترین عوامل در افزایش سن ازدواج جوانان را سه عامل مطرح کرده : رشد تجمل‌گرایی، سخت‌گیری و وسواس جوانان در انتخاب همسر و عامل سوم عدم بلوغ فکری جوانان برای انجام زندگی مشترک.
این نکته باید از طرف گروههای مرجع تحقیق و بررسی شود که چرا دختران جوان مهریه‌های سنگین را تضمینی برای آرامش خود و خانواده می‌دانند در حالیکه معتقدیم اگر روی انتخاب دقت کنند و شناخت کافی از زوج داشته باشند و سرعت پاسخ مثبت به طرف به جای تحقیق و شناخت متعارف بدهد، چنین مشکلاتی برای آنها به وجود نخواهد آمد..

 بسیار عجیب است که دختری، پسری را در خیابان می‌بیند که با یکبار یا دو بار مراجعه به منزل دخترخانم موافقت می‌گیرد که ممکن است این عدم شناخت کافی، اجازه ندهد ازدواج پایدار باشد حتی اگر برای تضمین عدم شناخت خود مهریه‌های سنگین قرار دهند. 

به هر حال نکته انحرافی موجود در مهریه‌های سنگین، این است که خانواده‌هایی  فکر می‌کنند با زنجیر مهریه فراوان می‌توانند پای مرد جوان را در کانون خانواده خود مستحکم کنند در حالیکه بالارفتن پی‌درپی اعداد و ارقام و قراردادن تضمین اقتصادی برای تداوم زندگی تاکنون راه به جایی نبرده است. بلکه لازم است به جای چنین غل و زنجیرهای مادی، شناخت و به دنبال آن اعتماد و پس از آن آرامش را محور فعالیت‌های خود برای شروع ازدواج قرار دهند بسیار مهم است به همین دلیل ازدواج اگر آگاهانه باشد حواشی بسیاری از مشکلات که خواهد شد. 

به هر حال تجربه فراوان نشان داده است صرفا امکانات مادی نمی‌تواند بر مشکلات جوانان قبل و بعد از ازدواج فائق آید زیرا موانعی نظیر مهریه‌های سنگین، چشم و‌همچشمی، تجملات، توقعات فراوان و... هیچ دامنه محدودی ندارند و همواره می‌توانند خود را از سطح زندگی، قدرت و توانایی و حتی تحمل افراد هم فراتر ببرند و آنقدر سنگینی را افزایش دهند تا ریسمان عشق و محبت و در نهایت کانون خانواده از هم گسسته شود.

منبع:تبیان
ویرایش و تلخیص:آکاایران